​​​Kveikjur í umhverfinu kalla fram tilfinningaleg viðbrögð í líkama okkar og geta verið mjög óþægilegar. Kveikjur þjóna samt sem því góða hlutverki að vara okkur við hættum, eins og viðvörunarkerfi sem lætur okkur vita um hættur. Viðvörunarkerfið er hins vegar ekki fullkomið og fer stundum af stað þótt engin raunveruleg hætta sé til staðar, eða einfaldlega eitthvað minnti okkur á fyrri upplifun og erum við þá óafvitandi að finna fyrir gömlum tilfinningum. Líklegt er að kveikjur komi fram í tengslum við eitthvað sem við erum ekki búin að vinna úr (t.d. áföll, óþægileg eða streitumikil reynsla).

 

Mikilvægur hluti af bataferlinu er að þekkja hvaða kveikjur koma upp hjá þér og við hvaða aðstæður t.d. ertu líklegri að upplifa kveikjur þegar þú finnur fyrir þreytu? Eða þegar þú hittir ákveðið fólk eða ferð á ákveðna staði? Eða fer það eftir árstíðum, hátíðisdögum o.s.frv.? Hverju tekurðu eftir í líkamanum þegar kveikjurnar koma? Ertu fær um að taka eftir þeim strax eða ertu að komast upp úr mikilli vanlíðan þegar þú áttar þig á því? Eða einhvers staðar þarna á milli? Hvað hefurðu gert hingað til sem róaði kerfið? Hvað var ekki hjálplegt?

 

Ef þú hefur dottið í niðurrif, samþykkt viðbrögðin í líkama þínum sem staðfestingu á að þú eigir/eigir ekki að gera eitthvað uppbyggilegt eða eigir góða hluti skilið, þá ertu eins og við hin. Þegar þú uplifir kvíðakast eða kveikjur, þá tilfinningakerfið þitt við stjórn og þá er líklegt að þú trúir að allt er að fara til fjandans. Það þýðir samt ekki að þú getir lært að róa kerfið, fært þig yfir í rökheila og þannig skoðað upplifunina út frá skynsama heila. Sú æfing hefst á því að þekkja eigin kveikjur.

 

Ef þú þekkir þínar kveikjur, þá geturðu undirbúið þig fyrir aðstæður sem eru líklegar að vekja upp kveikjur með því að reyna að vera inni í líkamanum og taka eftir því sem gerist af forvitni (ath þetta er ekki auðvelt, svo sýndu þér skilning) eins og ,,Nú finn ég fyrir þyngslum yfir bringu (eða öðrum líkamlegum upplifum) eins og við var að búast" og minna þig á að það er ekkert að óttast og þetta eru gamlar tilfinningar út frá eldri upplifum, eða ,,Ég virðist vera ókei með að vera hér ólíkt því sem ég bjóst við, áhugavert". Með þessu getur þú æft þig í að taka á móti kveikjum af forvitni og samkennd.

 

Manstu, að líkaminn getur upplifað bæði þægilegar og óþægilegar tilfinningar í einu. Líkami þinn getur líka gert fullt af hlutum þrátt fyrir að upplifa mikla vanlíðan t.d. hreyft hendurnar, staðið upp, stappað fótum, slegið höndum á læri, teygt úr sér, sungið, öskrað o.s.frv. Þegar við upplifum kveikjur, þá minnkar heimurinn okkar og við læsumst inni í líkamanum. Þá getur verið gott að jarðtengja þig eða stækka heiminn með Act-akkerisæfingunni. Með því að bera kennsl á kveikjur, taka eftir líðan og skoða þættina sem vekja upp tilfinningaviðbrögðin = fara í gegnum og ferla sársaukann, þá smám saman minnka áhrifin frá kveikjunum. Tilfinningapartar innra með þér eru nefnilega farnir að efast um sannleiksgildi þeirra neikvæðu staðhæfinga sem áður hrukku ósjálfrátt í gang.​

​​

​

Æfing 1: Samkennd í eigin garð

 

Hvernig bregstu við kveikjum?

• Hvaða aðstæður eða hlutir leiða til þess að þú dæmir eða gagnrýnir þig? (útlitið, námslega getu, starf, uppeldisfærni o.s.frv.)

• Hvaða orð notar þú um sjálfa/n þig þegar þú tekur eftir einhverjum göllum eða mistökum (segir þú særandi eða móðgandi hluti við þig eða sýnirðu þér meira mildi eða skilning)?

• Þegar þú ert mjög gagnrýnin/n á sjálfa/n þig, hvernig líður þér í líkamanum?

• Þegar þú tekur eftir einhverju við sjálfa/n þig sem þér líkar ekki, dregurðu þig í hlé frá öðrum eða finnurðu tengingu við annað fólk sem eru heldur ekki fullkomin?

• Hverjar eru afleiðingarnar af því að sýna sjálfri/sjálfum þér svona dómhörku? Finnst þér það hvetja þig áfram í lífinu og veita hamingju eða dregur þetta úr þér og gerir þig dapra/n?

• Hvernig myndi þér líða ef þú gætir samþykkt sjálfa/n þig, nákvæmlega eins og þú ert? Hræðir tilhugsunin þig eða gefur þér von, eða bæði?

​

​

Hvernig bregstu við mótlæti eða erfiðleikum?

• Hvernig kemurðu fram við sjálfa/n þig þegar þú þarft að takast á erfiða hluti? Hunsaru vanlíðan sem þú finnur fyrir og einbeitir þér eingöngu að því að leysa vandamálið, eða stopparðu og hlúir að þér, eða bæði?

• Gleymirðu þér í ,,drama" sem tengist því sem er í gangi og gerir meira mál út úr þessu en þú þarft, eða nærðu að halda betri yfirsýn?

• Finnst þér þú draga þig í hlé frá fólki þegar illa gengur, pirrast jafnvel yfir að aðrir hafi það mikið betra en þú, eða nærðu að horfa á aðstæðurnar með það í huga að allir þurfi stundum að takast á við vesen eða vandamál? ​

​

Ef þér finnst þér vanta samkennd í eigin garð, getur verið að þú sért að gagnrýna þig fyrir það líka? Ef svo, þá er gott að staldra við. Prófaðu að finna fyrir samkennd í eigin garð, hversu erfitt er að vera ófullkomin manneskja í þessum flókna og kappsama samfélagi sem við búum í. Flest okkar alast upp í menningu þar sem lítið svigrúm er fyrir samkennd í eigin garð. Okkur er sagt að við séum löt og tilætlunarsöm ef við erum ekki hörð við okkur eða rífum okkur niður. Skilaboðin eru oft þau að hversu oft við reynum, þá er okkar besta einfaldlega ekki nóg. Núna er tækifæri til þess að prófa að gera hlutina á annan hátt. Við njótum góðs af því að sýna okkur meiri samkennd - og einmitt núna rétti tíminn til þess að byrja!

​​

​​